Xem phim cổ trang Trung Quốc, bạn có thể gặp cùng một nhân vật dưới những cái tên trông rất khác nhau:
沈润 – Shěn Rùn – Thẩm Nhuận
Chữ Hán trên phụ đề là 沈润. Khi tra cách đọc tiếng Trung, bạn gặp Shěn Rùn. Còn trong bài viết hoặc phụ đề tiếng Việt, nhân vật có thể được gọi là Thẩm Nhuận.
Vậy Shěn Rùn và Thẩm Nhuận có quan hệ thế nào? Có phải “Thẩm Nhuận” là cách phiên âm pinyin sang tiếng Việt?
Đây chính là điểm cần hiểu trước khi đọc tên nhân vật Trung Quốc. Bài viết sẽ bắt đầu từ sự khác nhau giữa chữ Hán – pinyin – âm Hán–Việt, với dàn nhân vật 《一瓯春》 (Nhất Âu Xuân) làm ví dụ đầu tiên.
Một cái tên, ba cách thể hiện
Lấy 沈润 làm ví dụ:
Ba dòng trên không phải ba bước dịch nối tiếp nhau:
- 沈润 là tên viết bằng chữ Hán.
- Shěn Rùn là cách ghi cách phát âm tên này trong tiếng Trung phổ thông bằng Hanyu Pinyin.
- Thẩm Nhuận là cách đọc hai chữ 沈、润 theo âm Hán–Việt.
Vì vậy, Hán–Việt không phải phiên âm từ pinyin. Cả pinyin và âm Hán–Việt đều bắt đầu từ chữ Hán, nhưng thuộc hai hệ thống khác nhau — không phải hai hệ thống chuyển đổi trực tiếp qua lại.
Một ví dụ khác cho thấy rõ điều này: chữ 谢 (họ Tạ trong 谢清圆) đọc Hán–Việt là “Tạ”, trong khi pinyin lại là Xiè — nghe qua tưởng không liên quan, nhưng đều là cách đọc đúng của cùng một chữ, chỉ khác hệ thống. Muốn biết âm Hán–Việt của một chữ, cần tra riêng theo chữ Hán, không thể suy ra từ pinyin.
Vì vậy khi đọc bảng tên nhân vật dưới đây, ba cột Chữ Hán / Pinyin / Hán–Việt nên được nhìn như ba cách thể hiện song song của cùng một cái tên, không phải một chuỗi phiên âm từ trái sang phải.
Tên nhân vật trong 《一瓯春》
Ai đóng vai nào và cách các nhân vật liên hệ với nhau trong cốt truyện – xem đầy đủ tại:
Hai trường hợp đầu bảng đáng dừng lại thêm một chút, vì cơ chế đặt tên của chúng khác nhau.
沈润 / 严瑞 – cùng một người, hai tên được dùng trong câu chuyện. 严瑞 là tên 沈润 sử dụng khi đã trở thành trọng thần và phụng chỉ đến Hoành Đường tra án. Vì vậy, đây không phải hai nhân vật khác nhau.
陈云芽 → 谢清圆 – tên gọi thay đổi theo tiến trình thân phận. 陈云芽 là tên nhân vật trước khi trở về Tạ gia. Sau khi nhận tổ quy tông, cô trở thành 谢清圆. Vì vậy, quan hệ giữa hai tên này không hoàn toàn giống trường hợp 沈润/严瑞.
Nhìn tên nhân vật để nhớ thêm một vài chữ
Chúng ta có thể nhìn riêng một vài chữ trong tên nhân vật để nhớ nghĩa và nhận ra chúng khi gặp lại trong từ vựng. Điều này không đồng nghĩa với việc giải thích dụng ý đặt tên của tác giả.
Vậy khi xem phim, nên nhớ pinyin hay Hán–Việt?
Nếu mục tiêu là học tiếng Trung, hãy ưu tiên kết nối:
谢清圆 → Xiè Qīngyuán → âm thanh bạn nghe trong phim
Hán–Việt Tạ Thanh Viên hữu ích khi đọc hoặc trao đổi về nhân vật bằng tiếng Việt, nhưng không thay thế cách phát âm tên trong tiếng Trung.
Bạn không cần học thuộc cả ba dạng cùng lúc. Trước hết hãy nhận ra chữ Hán và đọc được tên bằng tiếng Trung; âm Hán–Việt có thể trở thành một lớp liên hệ bổ sung.
Câu hỏi thường gặp
Lần tới khi gặp một tên nhân vật cổ trang mới, thử tách nó thành ba lớp: chữ Hán, pinyin, và Hán–Việt.
Không cần nhớ hết ba lớp cùng lúc, chỉ cần biết rằng chúng là ba cách thể hiện song song, không phải một chuỗi dịch từ dạng này sang dạng kia.