trangthu59Mỗi dịp Tết đến, câu chúc “vạn sự như ý” – 万事如意 (wànshì rúyì) lại xuất hiện khắp nơi: trên bao lì xì, trong tin nhắn đầu năm, hay ở cuối những lời chúc xã giao quen thuộc. Ai cũng nói, ai cũng nghe, nhưng rất ít người từng dừng lại để tự hỏi:
- Tại sao người xưa lại chọn chữ “Như Ý” – 如意 (rúyì)?
- Vì sao họ không chúc thẳng là “vạn sự thành công” hay “vạn sự phát tài” – những điều nghe có vẻ cụ thể, thực tế và dễ hiểu hơn?
Trong tiếng Trung, 万事如意 (Wànshì rúyì) không phải là một lời chúc lớn. Đó là một lời chúc sâu, và chính vì thế, nó thường bị hiểu vội.
“Vạn sự như ý” thực sự đang nói điều gì?
Nếu chỉ nhìn theo nghĩa chữ, câu chúc này rất dễ bị hiểu lệch. “Vạn sự” nghe như bao trùm tất cả, còn “như ý” dường như hứa hẹn rằng mọi mong muốn đều sẽ thành hiện thực. Nhưng đó không phải là cách người Trung Quốc hiểu câu chúc này.
Trong tư duy Á Đông, “vạn” – 万 (wàn) không đơn thuần là con số mười nghìn. Nó là biểu tượng của sự vô cùng, hàm ý toàn bộ những gì thuộc về đời sống con người: công danh, sự nghiệp, sức khỏe, tình cảm, gia đạo. Nói 万事 (wànshì) là nói đến mọi mặt của đời sống, chứ không phải một danh sách thành tựu cụ thể.
Còn “như ý” – 如意 (rúyì), nếu hiểu đúng, lại càng không mang nghĩa “được hết”. Để thấy rõ điều này, cần nhìn vào chữ 意 (yì) – ý.
“Ý” trong “Như Ý” không nằm ở kết quả, mà nằm ở tâm
Chữ 意 (yì) trong Hán tự được tạo thành từ 音 (yīn) – âm thanh và 心 (xīn) – trái tim.
Vì vậy, “ý” không chỉ là mong muốn bề mặt, mà là tiếng nói sâu bên trong của tâm.
Khi người Trung nói 如意 (rúyì), họ không nói đến việc kiểm soát cuộc đời hay ép hoàn cảnh phải đi theo mong muốn cá nhân. “Như ý” là trạng thái mà ở đó, điều xảy ra bên ngoài không đối nghịch với tâm thế bên trong. Tâm đủ mềm để tiếp nhận, đủ an để không cưỡng cầu.
Vì thế, “vạn sự như ý” hàm ý một lời chúc sâu hơn: mong mọi việc diễn ra trong đời sống có thể tương thích với tiếng lòng bên trong của mỗi người.
Từ gậy của Tôn Ngộ Không đến một cách sống linh hoạt
Văn hóa Trung Hoa không giải thích “Như Ý” bằng khái niệm trừu tượng, mà bằng biểu tượng rất sống động.
Trong Tây Du Ký, vũ khí của Tôn Ngộ Không được gọi là Như Ý Kim Cô Bổng – 如意金箍棒 (rúyì jīngū bàng). Điểm đặc biệt của cây gậy này không nằm ở sức mạnh, mà ở khả năng biến hóa: có thể dài hay ngắn, to hay nhỏ, xuất hiện hay biến mất, tất cả đều tùy theo ý của chủ nhân.
Nhưng “ý” ở đây không phải là sự bướng bỉnh hay áp đặt. Đó là sự linh hoạt tuyệt đối – biết biến đổi để thích nghi với hoàn cảnh, không cố giữ một hình dạng cố định. Đây chính là tinh thần cốt lõi của chữ 如意.
Ngọc Như Ý – quyền lực bên ngoài và sự hài lòng bên trong
Trong các phim cổ trang, ta thường thấy quan lại hoặc hoàng thân cầm trên tay một vật phẩm bằng ngọc, đầu cong như đám mây hoặc nấm linh chi. Đó là Ngọc Như Ý – 如意 (rúyì).
Ở tầng nghĩa bề mặt, vật phẩm này tượng trưng cho quyền lực: mọi việc đều phải “nghe theo ý”. Nhưng ở tầng sâu hơn, Ngọc Như Ý còn biểu trưng cho trạng thái thỏa mãn nội tâm – khi con người cảm thấy vừa lòng với những gì mình đang có và đang trải qua.
Người xưa hiểu rằng quyền lực không giúp kiểm soát mọi biến động của cuộc đời. Chỉ có tâm thế mới quyết định việc ta thấy đời sống dễ chịu hay nặng nề.
“Cát tường” và “Như ý” – hai lời chúc rất khác nhau
Trong tiếng Trung, sự khác biệt này thể hiện rất rõ.
- Cát tường – 吉祥 (jíxiáng) là may mắn mang tính khách quan, phụ thuộc vào hoàn cảnh và thời vận.
- Như ý – 如意 (rúyì) lại là sự hài lòng mang tính chủ quan, xuất phát từ cách con người tiếp nhận những gì xảy ra.
Một người có thể không gặp nhiều cát tường, nhưng vẫn cảm thấy như ý nếu tâm đủ an. Và ngược lại, dù gặp nhiều thuận lợi, chưa chắc đã thấy vừa lòng.
Vì sao “vạn sự như ý” không hứa hẹn một năm suôn sẻ?
Khác với nhiều lời chúc hiện đại thường nhấn mạnh vào thành công và kết quả, 万事如意 (Wànshì rúyì) không hứa hẹn rằng một năm mới sẽ dễ dàng. Nó cũng không phủ nhận khó khăn.
Lời chúc này chỉ nhẹ nhàng gửi gắm một điều: mong bạn đủ bình thản để đón nhận mọi việc xảy ra trong năm mới.
Dùng “vạn sự như ý” thế nào cho đúng tinh thần?
Trong đời sống hiện đại, 万事如意 (Wànshì rúyì) thường được dùng trong những dịp mang tính trang trọng, đặc biệt là lễ Tết. Câu chúc này phù hợp khi dành cho người lớn tuổi, đồng nghiệp hoặc đối tác – những mối quan hệ cần sự chừng mực và chiều sâu.
Người Trung cũng hay dùng các tổ hợp quen thuộc như 吉祥如意 (jíxiáng rúyì) – vừa may mắn bên ngoài, vừa hài lòng bên trong – hoặc 万事大吉 (Wànshì dàjí), thiên về sự hanh thông, thuận lợi.
Với người học tiếng Trung, điều quan trọng không phải là nói cho đủ câu, mà là nói với sự hiểu biết. Khi nói Wànshì rúyì, hãy chú ý phát âm rõ shì (事) và rú (如), không nói lướt. Một lời chúc được nói chậm, tròn vành cũng là một cách thể hiện sự trân trọng.
Một lời chúc cho tâm thế, không cho kết quả
Cuộc đời hiếm khi diễn ra đúng như kế hoạch. Và người Trung Quốc hiểu điều đó rất rõ. Vì thế, họ không chúc nhau được hết mọi thứ, mà chúc nhau giữ được một tâm thế đủ mềm để đi qua mọi biến động.
“Vạn sự như ý” – 万事如意 không hứa hẹn một năm hoàn hảo. Nó chúc cho một năm mà con người không phải chống lại điều đang đến.
Khi tâm đã an, nhiều việc tự nhiên trở nên… 如意.
- Tải cheat sheet 1 trang để lưu lại cách hiểu “万事如意” bạn nhé.
- Làm bài QUIZ – Cách dùng câu chúc “Vạn sự như ý”
